فلان موجود به صورت موجودى ديگر در مىآيد ، و با كمال بىپروايى بگويند ذات آن ، مبدل به ذات ديگرى مىشود . و اين بحث دامنه گسترده اى دارد كه انشاء اللَّه در آينده اى نزديك به آن خواهيم پرداخت . اينك به اول گفتار برگشته ، مىگوئيم : بعضى از مفسرين گفته‌اند : آيه شريفه : * ( « وَلَوْ لا دَفْعُ اللَّه النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الأَرْضُ وَلكِنَّ اللَّه ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعالَمِينَ » ) * ، به دو قانون تنازع در بقا و انتخاب طبيعى اشاره دارد . و سپس گفته آيه شريفه : « أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّه عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ ، الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّه ، وَلَوْ لا دَفْعُ اللَّه النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَواتٌ وَمَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّه كَثِيراً وَلَيَنْصُرَنَّ اللَّه مَنْ يَنْصُرُه ، إِنَّ اللَّه لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ ، الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَآتَوُا الزَّكاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّه عاقِبَةُ الأُمُورِ » « 1 » هم اين دو قانون را از نظر شرعى امضاء نموده و جامعه اسلام را به سوى آن ارشاد مىكند و مىفرمايد تنازع بقا و دفاع از حق امرى است مشروع كه سرانجام منتهى به اين مىشود كه افراد صالح باقى بمانند ، كه اين همان اصل دوم طبيعى يعنى انتخاب اشرف است . و نيز مفسر نامبرده ، اضافه كرده : از جمله آياتى كه از قرآن كريم دلالت بر قاعده تنازع دارد ، آيه شريفه زير است كه مىفرمايد : « أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها ، فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً ، وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْه فِي النَّارِ ابْتِغاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتاعٍ زَبَدٌ مِثْلُه ، كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّه الْحَقَّ وَالْباطِلَ ، فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَأَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ ، كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّه الأَمْثالَ »

--> ( 1 ) كسانى كه به خاطر ظلمى كه به ايشان رفته كارزار مىكنند ، خدا اجازه كارزار به ايشان داده ، و به يارى دادنشان توانا است . آرى ، همان كسانى كه به جرم يكتاپرستى و اينكه گفته‌اند پروردگار ما اللَّه است از خانه و كاشانه خود بيرون رانده شدند ، و اگر نبود كه خدا بعضى از مردم راى به دست بعضى ديگر دفع مىكند قطعا ديرها و كليساها و كنشتها و مسجدها كه نام خدا در آنها بسيار زياد برده مىشود ويران مىشد ، خدا كسانى را كه او راى يارى كنند يارى مىكند ، كه خدا به يقين توانايى مقتدر است . ياوران ، همان كسانى هستند كه اگر در زمين استقرارشان دهيم ، نماز به پا مىكنند و زكات مىدهند و مردم راى به هر كار ستوده واداشته ، از هر نكوهيده اى باز مىدارند و سرانجام همه امور با خداست . « سوره حج ، آيات 39 - 41 »